Mitrovčani su nemi svedoci kako pred njihovim očima nestaju stari, poznati delovi grada pod naletom investitora, koji otkupljuju, potom ruše kuće, koje su nekad činile prepoznatljiv izgled, dajući šarm i osobenost vojvođanskom gradu.
Prema istorijskim podacima, zapadni deo Sremske Mitrovice poznat pod nazivom Hesna, kasnije Crvena česma, osnovali su nemački kolonisti, pristigli u ovaj deo Srema 1827. godine iz nemačke pokrajine Hesen.
Sve do Drugog svetskog rata Nemci su činili većinsko stanovništvo u ovom delu grada, dok su njihovi predstavnici, obogateći se razvojem industrije i trgovine u tadašnjoj Sremskoj Mitrovici podigli i raskošne građanske kuće, koje su krasile ovaj deo grada.
Među njima posebno mesto u istoriji grada pripada kući Antuna Žuntera, bogatog industrijalca, koji je posedovao pilanu i fabriku za preradu drveta.
Mitrovica je rano razvila drvnu industriju, kao jednu od vodećih privrednih grada tokom industrijalizacije grada.
Transport drveta Savom i Drinom omogućio je snažan razvoj ove industrije početkom 20. veka, čiji je jedan od aktera bio i Antun Žunter, koji je drvo splavovima dopremao čak iz Slovenije, snabdevajući tako gradsku opštinu i građane i na taj način se obogativši.
Žunter gradi pilanu 1928. godine, a potom i Fabriku za preradu drveta i izradu panel ploča.
Preko puta njegove građare 1923. godine niče luksuzna građanska kuća složenog arhitektonskog sklopa, od dva krila spojenih u ugaonom delu polukružnim portikom sa dorskim stubovima i stepeništem.
Građevinu karakteriše mešavina stilova od secesije, neoklasicizma, neobaroka.
Bogat eksterijer prati i luksuzno uređen enterijer sa velikom centralnom prostorijom i dekorativno uređenim kupatilom.
Nažalost, smrću vlasnika kuća je prodata na više vlasnika, koji usled nedostatka sredstava nisu u mogućnosti da je temeljno restauriraju.
Evidentirana je kao kulturno dobro u Zavodu za zaštitu spomenika kulture u Sremskoj Mitrovici, što je štiti, za sad, od rušenja, ali, na veliku žalost Mitrovčana, posebno žitelja Hesne, nezaustavljivo propada i čeka je potpuno neizvesna sudbina!
Neizvesna je i sudbina kuće porodice Šmit, koja se u Hesnu doselila iz Beča početkom 20. veka i bavila se trgovinom.
Nikola Šmit rođen je u Sremskoj Mitrovici, gde na raskrsnici kod Vojarne podiže velelepnu kuću sa poslovnim prostorom, gde se nekad nalazila njegova trgovinska radnja mešovite robe na veliko.
Građevina pokazuje sve stilske odlike arhitekture na prelazu vekova sa trodelnom podelom fasade sa elementima neobaroka i neorenesanse.
Pored ove dve pomenute građevine, na Bulevaru Konstantina Velikog nalazi se još nekoliko, nekada prelepih građevina, sada potpuno devastiranih, često i opasnih po prolaznike, zbog ruinirane fasade i krova sklonih padu.
Planom detaljne regulacije za taj deo grada predviđena je mešovito- poslovno-stambena zona i izgradnja zgrada višeporodičnog stanovanja, jednospratnih sa potkrovljem P+1+Pk.
Neke stare kuće već su porušene, na njihovom mestu sada niče stambena zgrada, a kako čujemo, investitor je zainteresovan i za otkup preostalih kuća u tom nizu, na Bulevaru Konstantina Velikog u cilju njihovog rušenja i izgradnje stambeno-poslovnih objekata.
Narcisa Božić
Komentari